GO GREEN! – Trawnikowy Poradnik

10.2. Choroby traw – przegląd

Choroby traw potrafią w krótkim czasie zniszczyć nawet najpiękniejszy trawnik.

Plamy, zżółknięcia, przerzedzenia czy zasychające kępki trawy to pierwsze sygnały, że patogeny grzybowe rozpoczęły swoją działalność. Warto wiedzieć, jak rozpoznać najczęściej występujące choroby, takie jak pleśń śniegowa, czerwona nitkowatość, fuzarioza czy zgorzel korzeni.

Szybka diagnoza i odpowiednie działania mogą uratować darń i przywrócić jej zdrowy wygląd.

Niektóre patogeny grzybowe mogą przetrwać w glebie nawet kilka lat w formie zarodników uśpionych. Czekają tylko na odpowiednie warunki – wilgoć, ciepło i słabą kondycję trawy – by ponownie zaatakować.

Przegląd chorób traw

W tym materiale znajdziesz przegląd najczęściej występujących chorób traw wraz z ich charakterystycznymi objawami, zdjęciami ułatwiającymi rozpoznanie oraz praktycznymi wskazówkami dotyczącymi leczenia i profilaktyki. Każda choroba została opisana w sposób zrozumiały, tak abyś mógł szybko zidentyfikować problem i podjąć właściwe działania.

Aby dowiedzieć się więcej o konkretnej chorobie, jej przyczynach i skutecznych metodach zwalczania – kliknij „Czytaj dalej...”.

Antraknoza (Antracnose)

Charakterystyka i objawy choroby

Antraknoza węzła krzewienia:
Gnicie podstawy źdźbła, prowadzące do osłabienia i wypadania trawy.
Widoczne czarne owocniki grzyba na podstawie źdźbła.
Żółto–brązowe plamy na trawniku, różnej wielkości (od kilku cm do kilku metrów).
Antraknoza liściowa:
Czerwono–brązowe plamy na liściach, które mogą prowadzić do nekrozy.
Czarna grzybnia widoczna na tkance roślinnej.
Plamy na darni o żółtawo–brązowym odcieniu.

Patogen: Colletotrichum cereale (dawniej Colletotrichum graminicola i Microdochium bolleyi)

Gospodarze: Wiechlina roczna (niepożądana na trawnikach), mietlica pospolita

Sezon: Czerwiec–wrzesień (mietlica pospolita), kwiecień–listopad (wiechlina roczna)

Czynniki sprzyjające rozwojowi

Nadmierne lub niewystarczające nawodnienie, powodujące stres roślin.
Wysoka zawartość materii organicznej w glebie, zatrzymująca wilgoć.
Niskie pH gleby (<5,8) i niedobory potasu w glebie.
Zacienienie oraz słaba cyrkulacja powietrza utrudniająca wysychanie darni.
Zbita i mało przepuszczalna gleba, ograniczająca przepływ wody i powietrza.
Intensywne koszenie oraz uszkodzenia mechaniczne.

Środki zapobiegawcze

Gospodarowanie wodą i glebą:
Unikaj nadmiernego podlewania.
Regularnie wykonuj aerację i piaskowanie, aby poprawić drenaż i ograniczyć nadmiar materii organicznej.
Nawożenie:
Utrzymuj odpowiedni poziom azotu – aplikuj dawki 0,10–0,25 kg na 100m² co 7–14 dni w sezonie.
Stosuj nawozy potasowe, zapewniając poziom potasu >1 kg/100m² (stosunek azotu do potasu: 1:1 lub 2:1).
Koszenie:
Podnieś wysokość koszenia, aby zmniejszyć stres dla darni.
Unikaj koszenia mokrej trawy.
Inne praktyki:
Regularne piaskowanie poprawia warunki wzrostu i zmniejsza ryzyko uszkodzeń mechanicznych.
Utrzymuj pH gleby w zakresie 6.0–6.2, co ogranicza rozwój choroby.

Leczenie i kontrola

Żaden z dostępnych fungicydów chemicznych przeznaczonych zarówno do użytku nieprofesjonalnego jak i profesjonalnego, nie ma rejestracji na trawniki, co oznacza, że nie może być stosowany na tych powierzchniach.

Fungicydy:
Mefentriflukonazol (Revyona)
Fludioxonil + Cyprodynil
Azoksystrobina
Azoksyskorbina + Difenokonazol
Piraklostrobina + Boskalid
z grupy triazoli
Unikaj Azoksystrobiny na obszarach z wykrytą odpornością na ten fungicyd.
Biologiczne środki ochrony:
bakterie Bacillus subtilis – Bacter 2.0 (AgraNatura)
bakterie Bacillus licheniformis
grzybów z rodzaju Trichoderma – Emeralld Renovator (Emeralld)
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.
W przypadku wcześniejszych problemów z tą chorobą stosuj środki zapobiegawcze przed spodziewanym wystąpieniem choroby (np. kwiecień–maj).

Uwagi

Trawniki osłabione przez stresy środowiskowe są bardziej podatne na antraknozę – minimalizuj czynniki stresowe.
Choroba może rozwijać się pod pokrywą śnieżną – szczególnie na wiechlinie rocznej.
Regularne piaskowanie pomaga w ochronie przed chorobą, zapewniając lepsze warunki dla wzrostu trawy.
Prawidłowe zarządzanie glebą i nawożeniem jest kluczowe dla długotrwałej ochrony przed antraknozą.

Rizoktonioza traw (Brown Patch)

Charakterystyka i objawy choroby

Pojawienie się nieregularnych, brunatnych plam na trawniku, które mogą się rozszerzać.
Plamy mają kolor od opalonego do brązowego z wyraźną nawodnioną krawędzią.
Wewnątrz plam często widoczne są zdrowe fragmenty trawy, co tworzy charakterystyczny "efekt dymu".
Uszkodzone liście trawy mają wodnisty wygląd i szybko więdną.
W warunkach wysokiej wilgotności na liściach można zauważyć białoszarą grzybnię.
Choroba może przypominać inne infekcje, dlatego konieczna jest dokładna diagnoza.

Patogen: Rhizoctonia solani, Rhizoctonia zeae

Gospodarze: Życica trwała, kostrzewa trzcinowa, mietlica pospolita

Sezon: Czerwiec–wrzesień

Czynniki sprzyjające rozwojowi

Wysoka wilgotność powietrza oraz noce z temperaturami powyżej 16°C.
Zbyt wysokie nawożenie azotem podczas wilgotnych i ciepłych okresów.
Słaba cyrkulacja powietrza na trawniku, np. w zacienionych miejscach.
Zbita gleba ograniczająca odpływ wody i drenaż.
Przedłużające się okresy wilgoci na powierzchni darni, np. po deszczu lub zraszaniu w godzinach wieczornych.

Środki zapobiegawcze

Zarządzanie wodą i glebą:
Unikaj nadmiernego podlewania.
Regularnie przeprowadzaj aerację i poprawiaj drenaż gleby, aby zapobiec zastojom wody.
Nawożenie:
Stosuj obniżone nawożenie azotem w czasie upałów przy jednoczesnym zachowaniu proporcji fosforu i potasu.
Praktyki pielęgnacyjne:
Popraw cyrkulację powietrza na trawniku, np. przez przycinanie gałęzi drzew lub użycie wentylatorów na polach golfowych.
Podnieś wysokość koszenia, aby zmniejszyć stres dla darni.
Utrzymuj trawnik suchy przez unikanie wieczornego podlewania i skrócenie okresu mokrego liścia.

Leczenie i kontrola

Fungicydy:
Azoksystrobina
Piraklostrobina + Boskalid
Fludioxonil + Cyprodynil
Tebukonazol
Azoksystrobina + Difekonazol
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.

Uwagi

Powtarzaj lekkie piaskowanie, aby zredukować wilgotność i poprawić warunki wzrostu trawy.
Minimalizuj stosowanie regulatorów wzrostu, które mogą zwiększać wrażliwość trawnika na infekcję.
Stosuj antagonistyczne grzyby z rodziny Trichoderma np. w preparacie TRICHODERMA 500 ml lub Trichofit 300G.

Żółta plamistość trawników (Dollar Spot)

Charakterystyka i Objawy Choroby

Okrągłe plamy mają kolor od opalonego do słomkowego, wielkości od 1 do 2 cm (przypominające dolary, stąd nazwa).
Plamy mogą się zlewać, tworząc większe uszkodzenia.
Wewnątrz plam trawa jest martwa, sucha i przypomina sianowate źdźbła.
Najbardziej widoczne objawy występują podczas wilgotnej pogody w umiarkowanych temperaturach.
Na źdźbłach trawy widoczne są białe pajęczynowate grzybnie podczas porannych ros.

15.4. Choroby traw - Żółta plamistość trawników

Patogen: Clarireedia jacksonii, Clarireedia monteithiana, Clarireedia homoeocarpa, Clarireedia bennettii (dawniej Sclerotinia homoeocarpa)

Gospodarze: wszystkie gatunki traw, najbardziej kostrzewa rozłogowa i mietlica

Sezon: kwiecień–październik

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Wysoka wilgotność powietrza i umiarkowane temperatury (18–25°C).
Niskie nawożenie azotem.
Brak porannego strącania rosy, które przedłuża wilgotność na powierzchni trawy.
Słaby drenaż gleby i niska przepuszczalność powietrza.
Niskie koszenie trawnika.

Środki Zapobiegawcze

Nawożenie: Regularne dostarczanie azotu, szczególnie w okresach intensywnego wzrostu, aby zapewnić zdrową i gęstą darń.
Podlewanie: Podlewanie wczesnym rankiem, aby umożliwić szybkie wysychanie liści.
Koszenie: Regularne koszenie i usuwanie resztek trawy, które mogą sprzyjać rozwojowi grzyba.
Napowietrzanie i piaskowanie: Poprawa struktury gleby poprzez aerację i stosowanie piasku w celu zwiększenia przepuszczalności powietrza.
Zapobieganie wilgoci: Regularna skaryfikacja w celu usuwania gromadzącego się filcu.

Leczenie i Kontrola

Fungicydy:
Piraklostrobina + Boskalid
Tebukonazol
Azoksystrobina + Difenokonazol
Choroba uodparnia się na samą azoksystrobinę, zwłaszcza powtarzane opryski.
Stosuj różne fungicydy w celu uniknięcia odporności grzyba.
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.
Program interwencyjny: Dwie aplikacje fungicydów w odstępie do 4 tygodni zapewniają lepszą kontrolę niż pojedyncze zastosowanie.

Czarcie Kręgi (Fairy Rings)

Charakterystyka i Objawy Choroby

Na trawniku pojawiają się pierścienie, półkola lub wstęgi z ciemno lub jasno–zielonym obrzeżem, czasami z grzybami kapeluszowymi, występujące podczas suchego lata.
W niektórych przypadkach trawa w obrębie pierścieni zamiera, tworząc suche, martwe plamy.
Grzyby powodują hydrofobię gleby, co utrudnia przenikanie wody i zwalczanie patogenu.
Czarcie kręgi nie nakładają się i nie zachodzą na siebie.
Obserwacje wskazują na skłonność rozprzestrzeniania się grzybni pod trawnikami z dużą ilością wiechliny łąkowej. Natomiast na trawnikach złożonych głównie z życicy trwałej nie zaobserwowano ich zwiększonej obecności.

Patogen: Marasmius oreades (dla kręgów typu pierwszego) oraz około 60 innych gatunków z klasy Basidiomycetes

Gospodarze: wszystkie gatunki traw

Sezon: wiosna–jesień

Typy czarcich kręgów:

Typ pierwszy: Podwójne pierścienie, łuki lub smugi w kolorze ciemnej zieleni ze stymulowanym wzrostem traw na ich krawędzi, a przestrzeń między pierścieniami wypełnia martwa trawa z widoczną białą grzybnią o zapachu pleśni oraz czasami występują żółtopomarańczowe grzyby kapeluszowe (Marasmius oreades, twardzioszek przydrożny).
Typ drugi: Podwójne pierścienie, łuki lub smugi utworzone z grzybów kapeluszowych otoczone trawą w kolorze ciemnej zieleni.
Typ trzeci: Grzyby kapeluszowe układające się w okręgi bez widocznych uszkodzeń darni. Po głębokim podlaniu trawnika lub zmianie pogody na bardziej wilgotną nie pojawiają się.

Przykłady czarcich kręgów:

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Wysoka zawartość nierozłożonych resztek organicznych w glebie, np. korzeni drzew lub szczątków roślin.
Nagromadzenie filcu – obumarłych części traw w darni.
Niedobory w nawożeniu azotem lub mikroelementami.
Nieregularne podlewanie i przesuszenie gleby.
Niewłaściwa struktura gleby, sprzyjająca słabej infiltracji wody.

Środki Zapobiegawcze

Przygotowanie gleby:
Przed założeniem trawnika usuń wszelkie korzenie, resztki budowlane i inne materiały organiczne.
Pielęgnacja:
Regularnie wykonuj wertykulację, aby usuwać filc.
Podawaj trawnikowi nawozy wieloskładnikowe, zapewniając odpowiednią ilość azotu i mikroelementów.
Podlewaj rzadziej, ale obficie, aby woda dotarła w głąb gleby.
Kontroluj wilgotność gleby, unikając jej przesuszenia.
Zwalczanie hydrofobii:
W przypadku kręgów typu pierwszego stosuj środki zwilżające, które obniżają napięcie powierzchniowe gleby.

Leczenie i Kontrola

Fungicydy (kręgi typu I):
Azoksystrobina
Azoksystrobina + Difenokonazol
Piraklostrobina + Boskalid
Tebukonazol
Zalecenia:
Z uwagi na mnogość patogenów chorobotwórczych skuteczność fungicydów jest ograniczona.
Najskuteczniejsze jest podanie środka zwilżającego glebę przed wykonaniem oprysku fungicydem.
Nie mieszaj środków zwilżających z fungicydami (zwłaszcza z grupy triazoli), aby uniknąć fitotoksyczności.
Aplikacja fungicydu powinna być wykonywana w dużych ilościach wody (ok. 8–16 l/100 m²)
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.
Maskowanie objawów (kręgi typu II):
Regularne napowietrzanie gleby i stosowanie nawozów azotowych lub żelazowych będzie maskować objawy choroby.

Uwagi

Piaskowanie i aeracja mogą poprawić skuteczność fungicydów i poprawić warunki dla trawy.
Piaskowanie, aeracja i regularne używanie środków zwilżających nie zlikwidują grzybów, ale skutecznie ograniczają ich wzrost i pomagają w utrzymaniu zdrowo wyglądającego trawnika.

Pleśń śniegowa (Pink Snow Mold / Microdochium Patch)

Charakterystyka i Objawy Choroby

Pojawiają się brunatne plamy o średnicy 15–20 cm, które mogą się zlewać, tworząc większe, nieregularne obszary martwej darni.
Rano, przy dużej wilgotności, wokół plam widoczna jest biało–różowa grzybnia.
W dni słoneczne obserwuje się pomarańczowe masy zarodników grzyba.
Pod śniegiem choroba występuje jako pink snow mold – różowe plamy z grzybnią.
Bez śniegu, w chłodnych i wilgotnych warunkach, występuje jako microdochium patch – plamy o wodnistym, rozmytym wyglądzie.

Patogen: Monographella nivalis (Microdochium nivale, Fusarium nivale)

Gospodarze: życica trwała, kostrzewa czerwona, kostrzewa trzcinowa, mietlica pospolita, wiechlina roczna

Sezon: listopad–maj (najczęściej pod śniegiem), może występować latem i jesienią przy chłodnej i wilgotnej pogodzie

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Chłodna pogoda: Optymalne temperatury rozwoju to 1–5°C.
Wysoka wilgotność: Wilgotne warunki lub pokrywa śnieżna.
Obciążenie śniegiem: Chodzenie po ośnieżonym trawniku, gromadzenie na trawniku pryzm śniegu.
Nadmierne nawożenie: Duże dawki azotu jesienią sprzyjają rozwojowi choroby.
Zbyt wysoka darń: Pozostawienie nieskoszonej trawy przed zimą.
Zalegające liście: Opadające liście drzew tworzą środowisko sprzyjające rozwojowi grzyba.

Środki Zapobiegawcze

Pielęgnacja jesienna:
Unikaj nadmiernego nawożenia azotem jesienią.
Regularnie koś trawnik aż do ustania wzrostu trawy. Ostatnie koszenie wykonaj na wysokość 2.5–3.5cm.
Usuwaj opadające liście z trawnika.
Zabiegi pielęgnacyjne:
Przeprowadzaj aerację w celu poprawy napowietrzenia gleby.
Unikaj deptania trawnika pokrytego śniegiem.
Unikaj gromadzenia na trawniku pryzm śniegu.
Kontrola wilgotności:
Zapewnij dobre odprowadzenie wody z trawnika.

Leczenie i Kontrola

Mechaniczne usuwanie skutków:
Po zimie zajęte miejsca wygrabić lub wykonać skaryfikację.
Wraz ze wzrostem temperatur wykonać dosiewkę w przypadku dużych ubytków.
Nawożenie:
Na ok. miesiąc przed rozpoczęciem wegetacji traw (przełom lutego i marca) podać siarczan amonu 2,5kg/100m2 co przyspieszy regenerację darni po chorobie.
Fungicydy:
Azoksystrobina
Fludioksonil + Cyprodynil
Piraklostrobina + Boskalid
Tebukonazol
Polyversum WP (2g/100m², 4 opryski w sezonie: III, IV, VI, X)
Zalecenia:
W razie konieczności zaaplikuj odpowiedni fungicyd, chociaż pamiętaj, że stosowanie fungicydów jest nieefektywne w niskich temperaturach.

Uwagi

Pleśń śniegowa różowa jest bardziej agresywna pod śniegiem, dlatego w regionach o długim zaleganiu śniegu zaleca się intensywniejsze zabiegi prewencyjne.
Darń uszkodzona przez chorobę regeneruje się powoli; często wymaga dosiewu lub całkowitej renowacji.
Zapobieganie chorobie poprzez odpowiednią pielęgnację trawnika jesienią i wczesną wiosną jest bardziej skuteczne niż leczenie po wystąpieniu objawów.

Mączniak prawdziwy (Powdery Mildew)

Charakterystyka i Objawy Choroby

Porażone liście mają biały nalot i wyglądają, jakby były posypane mąką, co wynika z obecności zarodników grzyba.
W zaawansowanym stadium liście żółkną, a następnie zasychają.
Choroba prowadzi do przerzedzenia darni, szczególnie w miejscach zacienionych.
Najbardziej podatna na porażenie jest wiechlina łąkowa, choć różne odmiany mogą wykazywać zróżnicowaną odporność.

Patogen: Blumeria graminis (dawniej Erysiphe graminis)

Gospodarze: wiechlina łąkowa, inne gatunki traw

Sezon: kwiecień–listopad

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Zacienienie i mała cyrkulacja powietrza.
Umiarkowana wilgotność gleby i powietrza.
Nadmierne nawożenie azotowe, które sprzyja szybkiemu wzrostowi wrażliwych liści.

Środki Zapobiegawcze

Redukcja cienia: Wycięcie zbędnych krzewów oraz dolnych gałęzi drzew, aby zwiększyć dostęp światła. Nie zakładaj trawnika w cieniu.
Poprawa przepływu powietrza: Zapewnienie swobodnej cyrkulacji powietrza nad trawnikiem.
Ograniczenie nawożenia azotem: Stosowanie nawozów w umiarkowanych ilościach, szczególnie w miejscach podatnych na chorobę.
Skaryfikacja: Wykonuj regularnie aby usunąć filc zwiększając przepływ powietrza i przestrzeń między roślinami.

Leczenie i Kontrola

Fungicydy: Aplikacja fungicydów zawierających triazole lub strobiluryny może ograniczyć rozwój choroby:
Azoksystrobina
Azoksystrobina + Difenokonazol
Tebukonazol
Renowacja miejsc zacienionych: Wysiew bardziej odpornych na cień odmian traw, takich jak kostrzewa czerwona lub kostrzewa trzcinowa.
Mechaniczne usuwanie porażonych liści: Koszenie trawnika, aby pozbyć się widocznych objawów i ograniczyć rozprzestrzenianie zarodników.
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.

Uwagi

Mączniak prawdziwy to choroba typowa dla warunków suboptymalnych – występuje głównie w miejscach, gdzie trawnik nie ma dostępu do odpowiedniej ilości światła i przepływu powietrza.
Zapobieganie poprzez właściwe zarządzanie trawnikiem jest znacznie skuteczniejsze niż zwalczanie choroby po jej wystąpieniu.
Regularna pielęgnacja trawnika i dobór odpowiednich odmian traw są kluczowe w ograniczaniu ryzyka pojawienia się mączniaka.

Brunatna plamistość (Leaf Spot and Melting Out)

Charakterystyka i Objawy Chorób

Pojawiają się małe, brązowe, czerwone lub czarne plamy na liściach, często z ciemniejszymi obwódkami.
W zaawansowanym stadium choroby (melting out), objawy obejmują także źdźbła, rozłogi i korzenie.
Uszkodzone rośliny stają się brązowe z czerwonym odcieniem i zamierają.
Na trawnikach widoczne są obszary przerzedzonej darni z martwymi roślinami.
Choroba często rozwija się w chłodniejszych okresach (wiosna, jesień) oraz podczas gorącego lata w przypadku niektórych gatunków.

15.8. Choroby traw - Brunatna plamistość

Patogen: Bipolaris spp., Drechslera spp. (Helminthosporium spp.)

Gospodarze: Wszystkie gatunki traw

Sezon: Kwiecień–październik

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Chłodna i wilgotna pogoda (wiosna, jesień) lub gorące lato.
Zacienienie i ograniczona cyrkulacja powietrza.
Nadmiar filcu.
Zarodniki grzybów mogą być rozpraszane przez wiatr, rozpryskiwane podczas deszczu, podlewania oraz przenoszone podczas koszenia.
Nadmierne nawożenie azotem w okresach wzrostu choroby.

Środki Zapobiegawcze

Nawożenie: Stosuj nawozy azotowe w umiarkowanych ilościach, najlepiej w połączeniu z odpowiednią dawką potasu, szczególnie wiosną i jesienią.
Koszenie: Podnieś wysokość koszenia w okresach zagrożenia chorobą i usuwaj skoszoną trawę z zainfekowanych powierzchni.
Skaryfikacja: Regularnie usuwaj starą darń, aby ograniczyć filc.
Zacienienie: Wytnij dolne gałęzie drzew i krzewy, aby poprawić przewiewność i dostęp światła.
Podlewanie: Unikaj częstego i płytkiego podlewania, które sprzyja chorobie; podlewaj głęboko, ale rzadko.

Leczenie i Kontrola

Fungicydy:
Azoksystrobina
Azoksystrobina + Difenokonazol
Fludioksonil + Cyprodynil
Piraklostrobina + Boskalid
Tebukonazol
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.
Nadmierne stosowanie triazoli (Tebukonazol, Difenokonazol) w ciągu gorącego lata może powodować fitotoksyczność.

Uwagi

Choroba może przyjmować różne formy, od łagodnej plamistości liści po ciężką formę uszkadzającą całą roślinę.
Niektóre fungicydy działają tylko na określone fazy choroby (plamistość liści lub melting out).
Regularne praktyki pielęgnacyjne, takie jak skaryfikacja, aeracja i właściwe nawożenie, znacząco ograniczają rozwój choroby i poprawiają zdrowie trawnika.

Czerwona Nitkowatość Traw

Różowa Plamistość Trawników

Charakterystyka i Objawy Chorób

Plamy na trawniku mają czerwonawe lub różowe zabarwienie, które jest bardziej widoczne przy wysokiej wilgotności (rano, podczas deszczu).
Czerwona nitkowatość:
Patogen tworzy czerwoną lub różową grzybnię, która wygląda jak nitki wyrastające z liści.
Różowa plamistość:
Grzyb pokrywa liście błoniastą grzybnią o biało–różowym kolorze.
Plamy nie mają wyraźnych krawędzi i mogą mieć różne rozmiary.
W obrębie plam często widoczne są zdrowe, zielone liście.
Choroby powodują osłabienie wzrostu i utratę intensywnego, zielonego koloru liści.

15.9. Choroby traw - Czerwona Nitkowatość i Różowa

Patogeny:

Czerwona nitkowatość: Laetisaria fuciformis (Corticium fuciforme)
Różowa plamistość: Limonomyces roseipellis

Gospodarze:

Czerwona nitkowatość: życica trwała, kostrzewa czerwona, kostrzewa trzcinowa, wiechlina łąkowa
Różowa plamistość: głównie życica trwała, kostrzewa czerwona

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Chłodna i wilgotna pogoda, szczególnie w okresie wiosny i jesieni.
Niedobór azotu w glebie prowadzący do spowolnienia wzrostu trawy.
Niska żyznośc gleby.
Nadmierne zagęszczenie darni i obecność starej, nierozłożonej materii organicznej.

Środki Zapobiegawcze

Utrzymanie odpowiedniego poziomu nawożenia: azot w równowadze z fosforem i potasem.
Utrzymanie i podnoszenie żyzności gleby poprzez stosowanie biostymulatorów i bakterii.
Regularne koszenie i usuwanie skoszonej trawy z powierzchni trawnika, szczególnie z miejsc zainfekowanych.
Odpowiednie podlewanie, w godzinach porannych, aby trawa mogła wyschnąć do wieczora.
Wertykulacja i aeracja w celu usunięcia starej darni i poprawy warunków dla wzrostu trawy.
Zwiększenie cyrkulacji powietrza i unikanie nadmiernego zagęszczenia trawy.

Leczenie i Kontrola

Nawożenie azotem:
Leczniczo zastosuj mocznik w dawce 0.5 kg/100 m². W testach dawka taka wykazała bardzo dobrą skuteczność w regeneracji trawnika bez potrzeby stosowania fungicydów.
Fungicydy:
Azoksystrobina
Azoksystrobina + Difenokonazol
Piraklostrobina + Boskalid
Polyversum WP (2g/100m2, 4 opryski w sezonie: III, IV, VI, X)
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.

Uwagi

Utrzymanie odpowiedniej kondycji trawnika i właściwej pielęgnacji (nawożenie, koszenie, wertykulacja) może znacząco ograniczyć rozwój obu chorób.
Czerwona nitkowatość jest bardziej agresywna i wymaga większej uwagi, szczególnie na trawnikach o intensywnym użytkowaniu.
Różowa plamistość występuje rzadziej, ale jej objawy są podobne, co może prowadzić do pomyłek w diagnozie. Regularne monitorowanie stanu trawnika jest kluczowe dla skutecznej ochrony.

Rdza traw (Rusts)

Charakterystyka i Objawy Choroby

Na liściach pojawiają się małe plamy z pomarańczowo–brunatnymi skupieniami zarodników (urediniospory).
W późniejszym okresie mogą być widoczne brunatno–czarne zarodniki (teliospory).
Rdzawy pył osiadający na obuwiu czy kosiarce
Choroba rzadko wpływa na wygląd trawników regularnie koszonych i nawożonych.
Większe uszkodzenia mogą wystąpić jesienią, gdy chłodna pogoda zahamuje wzrost traw.

Patogeny: Puccinia coronata, Puccinia graminis

Gospodarze: Życica trwała, wiechlina łąkowa, kostrzewa czerwona, śmiałek darniowy.

Sezon: Sierpień–listopad

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Niedobór nawożenia azotowego.
Chłodna pogoda jesienią.
Obecność rosy lub/i wilgoci, która umożliwia kiełkowanie zarodników na liściach.

Środki Zapobiegawcze

Stosuj zbilansowane i systematyczne nawożenie trawnika
Koś trawnik minimum raz w tygodniu, aby ograniczyć rozwój choroby.
Podlewaj w godzinach porannych, aby trawa mogła wyschnąć do wieczora.

Leczenie i Kontrola

Fungicydy:
Azoksystrobina
Azoksystrobina + Difenokonazol
Piraklostrobina + Boskalid
Nawożenie: Aplikacja nawozu azotowego w odpowiedniej dawce, aby przyspieszyć regenerację darni po infekcji.
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.
Zastosowanie fungicydów jest zazwyczaj zbędne w przypadku aktywnie rosnących traw, o ile trawnik jest odpowiednio pielęgnowany.

Uwagi

Rdze rzadko stanowią poważne zagrożenie na zadbanych trawnikach, ale ich obecność może świadczyć o zaniedbaniach w nawożeniu i pielęgnacji.

Zgorzel siewek traw (Pythium Blight / Cottony Blight)

Charakterystyka i Objawy Choroby

Choroba atakuje najczęściej siewki traw, ale może też rozwinąć się na starszych trawnikach.
Choroba rozwija się w warunkach wysokiej wilgotności i temperatury, szczególnie gdy przez 2–3 dni z rzędu maksymalna temperatura wynosi powyżej 32°C, a minimalna przekracza 21°C.
Objawy obejmują wodniste, ciemnozielone plamy na darni, które szybko się powiększają i mogą zlewać się w większe martwe obszary.
W warunkach wysokiej wilgotności widoczna jest biała, bawełnista grzybnia na powierzchni trawnika.
Choroba może być łatwo przenoszona przez kosiarki, szczególnie gdy trawa jest mokra.

15.11. Choroby traw - Zgorzel siewek traw

Patogen: Pythium spp., zwłaszcza Pythium aphanidermatum i Pythium graminicola

Gospodarze: życica trwała, mietlica rozłogowa, wiechlina roczna, kostrzewa trzcinowa, kostrzewa czerwona

Sezon: czerwiec–wrzesień

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Wysoka temperatura i wilgotność powietrza.
Nadmierne nawadnianie i słabe odprowadzanie wody z gleby.
Niedostateczna cyrkulacja powietrza.
Nadmiar azotu w glebie sprzyjający szybkiemu wzrostowi wrażliwych tkanek roślin.

Środki Zapobiegawcze

Zarządzanie wilgocią:
Podlewanie wcześnie rano, aby darń mogła wyschnąć przed nocą.
Unikanie nadmiernego nawadniania i zapewnienie dobrej przepuszczalności gleby.
Poprawa warunków wzrostu:
Usprawnienie drenażu oraz zwiększenie cyrkulacji powietrza poprzez aerację.
Usuwanie obumarłych części darni (filcu) poprzez skaryfikację.
Nawożenie:
Utrzymywanie umiarkowanego poziomu nawożenia azotowego.
Ochrona mechaniczna:
Unikanie koszenia mokrej trawy, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby.

Leczenie i Kontrola

Młode trawniki:
Z uwagi na delikatność młodych siewek zabiegi mechaniczne zwiększające drenaż i poprawiające cyrkulację powietrza mogą być utrudnione.
Skontroluj sposób podlewania: podlewaj rano, dużą ilością wody, głęboko, raz na 3–4 dni.
Skontroluj swój plan nawożenia: zmniejsz podawanie azotu.
Starsze trawniki:
Wykonaj operację aby usprawnić drenaż gleby.
Wykonaj skaryfikację aby pozbyć się filcu.
Skontroluj sposób podlewania: podlewaj rano, dużą ilością wody, głęboko, raz na 3–4 dni.
Skontroluj swój plan nawożenia: zmniejsz podawanie azotu.
Fungicydy:
Piraklostrobina + Boskalid
Azoksystrobina
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.
W razie braku poprawy, oprysk fungicydem z inną substancją czynną wykonaj ponownie za 7–10 dni.

Uwagi

Zgorzel siewek traw jest szczególnie trudna do kontrolowania w warunkach sprzyjających jej rozwojowi, dlatego najważniejsze jest zapobieganie poprzez odpowiednią pielęgnację trawnika.

Zgorzel podstawy źdźbła (Take–All Patch)

Charakterystyka i Objawy Choroby

Na początku pojawiają się małe, okrągłe plamy gorzej odrastającej trawy.
Plamy mogą się powiększać, tworząc pierścienie o średnicy do 1 m.
W środku pierścieni mogą znajdować się odporne gatunki traw, takie jak kostrzewa czerwona, wiechlina czy chwasty.
Porażone trawy mają uszkodzony system korzeniowy, co ułatwia ich usunięcie z darni.

15.12. Choroby traw - Zgorzel podstawy źdźbła

Patogen: Gaeumannomyces graminis

Gospodarze: Mietlica rozłogowa

Sezon: Kwiecień–październik, szczególnie kwiecień–lipiec

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Gleby o wysokiej wilgotności.
Zasadowe pH gleby.
Słabe drenażowanie gleby.
Nowo zakładane trawniki, szczególnie na glebach wapiennych.

Środki Zapobiegawcze

Unikać stosowania gleb zasadowych do zakładania trawników lub zakwaszać je nawozami bądź innymi środkami. Odpowiednie pH dla trawnika to 6.0–6.8 (w H₂O)
Utrzymywać trawy w dobrej kondycji poprzez stosowanie nawozów wieloskładnikowych.
Regularnie napowietrzać glebę, aby poprawić drenaż i strukturę gleby.
Stosować nawozy zawierające siarczan amonu w okresie wiosennym i jesiennym, unikając azotu w formie azotanowej.

Leczenie i Kontrola

Wymiana podłoża i dosiewka: W przypadku ciężkich infekcji usuń uszkodzone fragmenty trawnika i wymień darń.
Fungicydy:
Azoksystrobina
Azoksystrobina + Difenokonazol
Piraklostrobina + Boskalid
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.

Uwagi

Problem najczęściej występuje na nowych trawnikach lub zlokalizowanych na glebach o dużej zawartości wapnia.
Objawy mogą być mniej widoczne na trawnikach o mieszanych gatunkach traw, takich jak kostrzewa czerwona czy wiechlina.
Regularne aeracje, odpowiednie nawożenie i kontrola pH gleby są kluczowe dla zapobiegania rozwojowi choroby.

Zgorzel fuzaryjna traw (Fusarium Blight)

Charakterystyka i Objawy Choroby

Choroba objawia się miejscowym zamieraniem darni lub siewek.
Na młodych trawnikach występuje zamieranie siewek w procesie zadarniania.
Na starszych trawnikach pojawiają się nieregularne plamy o brunatnej lub żółtej barwie, które mogą przybierać formę pierścieni ze zdrowymi roślinami w centrum.
Korzenie i rozłogi porażonych traw są brązowe lub czarne.
W zaawansowanych przypadkach trawy łatwo wypadają z darni z powodu martwego systemu korzeniowego.

15.13. Choroby traw - Zgorzel fuzaryjna traw

Patogen: Grzyby z rodzaju Fusarium (F. acuminatum, F. culmorum, F. crookwellense, F. graminearum, F. equiseti), w niektórych przypadkach Magnaporthe poae

Gospodarze: Wiechlina łąkowa, mietlica pospolita, życica trwała

Sezon: Lato, szczególnie podczas wysokich temperatur po okresach intensywnych opadów lub nadmiernego podlewania

Czynniki Sprzyjające Rozwojowi

Wysoka temperatura (powyżej 30°C).
Wilgotne warunki, szczególnie po ulewnych deszczach lub nadmiernym podlewaniu.
Nadmierne nawożenie azotem, zwłaszcza w okresach słabego wzrostu traw.
Zbyt zbita gleba, ograniczająca przepływ powietrza i wody.

Środki Zapobiegawcze

Stosuj umiarkowane nawożenie azotem, szczególnie przed letnimi upałami.
Kontroluj wilgotność gleby i unikaj nadmiernego podlewania.
Regularnie wykonuj aerację gleby, aby poprawić drenaż i napowietrzenie.
Utrzymuj równowagi składników odżywczych, w tym odpowiedniego poziomu potasu i fosforu.
Usuwaj resztki organiczne i ograniczaj ilości filcu w darni poprzez skaryfikację.

Leczenie i Kontrola

Wymiana podłoża i dosiewka: W przypadku ciężkich infekcji usuń uszkodzone fragmenty trawnika i wymień darń.
Fungicydy:
Azoksystrobina
Azoksystrobina + Difenokonazol
Piraklostrobina + Boskalid
Zalecenia:
Unikaj stosowania fungicydów w upalne dni (temperatura powyżej 32°C), aby zapobiec fitotoksyczności.
Używaj fungicydów o różnym składzie, aby ograniczyć wytworzenie odporności.

Uwagi

Choroba może być trudna do wyeliminowania na glebach o wysokiej zawartości wilgoci, dlatego zapobieganie jest kluczowe.
Regularne monitorowanie stanu trawnika pozwala na szybką reakcję w przypadku pojawienia się objawów.
Jeśli uszkodzenia są rozległe, zaleca się dosiewanie lub wymianę darni na odporniejsze gatunki traw.

Podsumowanie

Rozpoznawanie chorób trawnika to pierwszy krok do skutecznej ochrony. Regularna obserwacja, właściwa pielęgnacja i profilaktyka oparte na naturalnych metodach pozwolą uniknąć poważnych strat. Jeśli zauważysz pierwsze objawy choroby, reaguj od razu – skróć podlewanie, popraw drenaż i zastosuj preparaty biologiczne wspierające odporność gleby. Dzięki czujności i szybkiemu działaniu trawnik szybko odzyska zdrowie i gęstość.

MODUŁ 10